مدرس دوره:
دکتر محمد رضا عاطفی و دکتر حمیدرضا یزدانی
مدت زمان دوره:
۱۲ تا ۱۶ ساعت
پیشنیاز دوره:
ندارد
بسیاری از مسائل مدیریتی امروز حاصل یک علت مشخص یا تصمیم منفرد نیستند. کاهش بهره‌وری، افت انگیزه کارکنان، افزایش دوباره‌کاری، نارضایتی مشتریان، رشد هزینه‌ها و شکست برنامه‌های تحول معمولاً از تعامل مجموعه‌ای از عوامل، تصمیم‌ها، تأخیرها و حلقه‌های بازخورد شکل می‌گیرند. به همین دلیل، استفاده از روش‌های خطی و تمرکز صرف بر نشانه‌های قابل مشاهده، ممکن است فقط مسئله را به‌طور موقت کنترل کند یا حتی در بلندمدت پیامدهای ناخواسته جدیدی ایجاد کند.
دوره «تفکر سیستمی برای مدیران» به شرکت‌کنندگان کمک می‌کند از نگاه رویدادمحور و جست‌وجوی مقصر فاصله بگیرند و مسائل سازمانی را به‌عنوان بخشی از یک ساختار به‌هم‌پیوسته بررسی کنند. مدیران در این دوره می‌آموزند میان رویدادها، الگوهای رفتاری، ساختارهای ایجادکننده رفتار و مدل‌های ذهنی تمایز قائل شوند و روابط علت‌ومعلولی را به‌صورت حلقه‌ای تحلیل کنند.
در طول دوره، مفاهیمی مانند مرز سیستم، حلقه‌های بازخورد تقویتی و تعدیلی، تأخیرهای زمانی، پیامدهای ناخواسته تصمیم‌ها و الگوهای سیستمی رایج بررسی می‌شوند. شرکت‌کنندگان همچنین با چهار الگوی پرکاربرد شامل «رشد و محدودیت‌های رشد»، «راه‌حل‌هایی که شکست می‌خورند»، «انتقال بار» و «فرسایش اهداف» آشنا می‌شوند.
بخش مهم دوره به تحلیل یک مسئله واقعی از سازمان شرکت‌کنندگان اختصاص دارد. مدیران مسئله منتخب را تعریف می‌کنند، رفتار آن را در طول زمان ترسیم می‌کنند، متغیرهای کلیدی و روابط میان آن‌ها را شناسایی کرده و یک نمودار حلقه علّی اولیه می‌سازند. هدف نهایی این است که مدیر بتواند پیش از اتخاذ تصمیم بپرسد:
«چه ساختاری این رفتار را ایجاد کرده است و مداخله در کدام بخش می‌تواند نتیجه‌ای پایدارتر به وجود آورد؟»
این رویکرد با مبانی آموزش تفکر سیستمی در منابع MIT هم‌راستاست؛ رویکردی که به‌جای زنجیره‌های ساده علت و معلولی، بر بازخورد، تغییر رفتار در طول زمان و ارتباط میان ساختار و رفتار تمرکز دارد.
این دوره با هدف ایجاد زبان مشترک میان مدیران و تغییر چارچوب ذهنی آنان در مواجهه با مسائل پیچیده سازمانی طراحی شده است. انتظار می‌رود شرکت‌کنندگان پس از پایان دوره بتوانند:
در پایان دوره، هر شرکت‌کننده یک چارچوب عملی برای تحلیل مسائل پیچیده مدیریتی در اختیار خواهد داشت. خروجی‌های ملموس دوره عبارت‌اند از:
مهم‌ترین آورده دوره، تغییر نوع پرسش مدیر است. مدیر به‌جای آنکه صرفاً بپرسد «چه اتفاقی افتاد و چه کسی مسئول آن است؟»، می‌آموزد بپرسد:
«چه ساختاری این رفتار را ایجاد کرده است و تصمیم امروز ما چگونه می‌تواند رفتار آینده سیستم را تغییر دهد؟»
این دوره برای گروه‌های زیر مناسب است:
مطابق منابع آموزشی MIT، تصمیم‌ها در سیستم‌های پیچیده درون حلقه‌های بازخورد قرار می‌گیرند و خودشان می‌توانند شرایط تصمیم‌های آینده را تغییر دهند.
(Limits to Growth)
نمونه سازمانی: افزایش فروش بدون توسعه متناسب ظرفیت خدمت‌رسانی
(Fixes That Fail)
نمونه سازمانی: افزایش فشار کاری برای جبران تأخیر پروژه و ایجاد دوباره‌کاری بیشتر
(Shifting the Burden)
نمونه سازمانی: اتکای دائمی به اضافه‌کاری به‌جای اصلاح فرآیند یا ظرفیت
(Eroding Goals)
نمونه سازمانی: افزایش تدریجی زمان قابل‌قبول پاسخ‌گویی به مشتری
این الگوها ساختارهای عمومی و تکرارشونده‌ای هستند که در مسائل متفاوت ظاهر می‌شوند و به مدیر کمک می‌کنند از شباهت ساختاری میان موقعیت‌ها استفاده کند.
شرکت‌کنندگان به‌صورت فردی یا گروهی یک مسئله واقعی را با مراحل زیر تحلیل می‌کنند:
ابزارهای اصلی مورد استفاده در دوره عبارت‌اند از:
خیر. دوره از مفاهیم پایه آغاز می‌شود و برای مدیرانی طراحی شده است که الزاماً سابقه‌ای در مدل‌سازی، مهندسی صنایع یا پویایی‌شناسی سیستم‌ها ندارند.
خیر. تمرکز اصلی دوره بر تفکر سیستمی کیفی، تحلیل رفتار در طول زمان و ترسیم نمودارهای حلقه علّی است. مدل‌سازی کمی و شبیه‌سازی رایانه‌ای در دامنه این دوره قرار ندارد.
تفکر سیستمی چارچوبی برای مشاهده روابط، بازخوردها، الگوهای رفتاری و ساختارهای ایجادکننده مسئله است. پویایی‌شناسی سیستم‌ها علاوه بر این نگاه، از مدل‌های انباشت و جریان و شبیه‌سازی رایانه‌ای برای آزمون سیاست‌ها استفاده می‌کند. این دوره بر ایجاد نگرش و مهارت‌های پایه تفکر سیستمی تمرکز دارد.
بله. پیشنهاد می‌شود هر شرکت‌کننده پیش از شروع دوره یک مسئله تکرارشونده، مزمن یا دارای پیامدهای ناخواسته را انتخاب کند تا در طول دوره روی آن کار کند.
خیر. تمرین‌ها را می‌توان با کاغذ، وایت‌برد یا قالب‌های ساده دیجیتال انجام داد. در صورت نیاز، مدرس می‌تواند برای ترسیم نمودارها از ابزارهایی مانند Kumu، Loopy، Vensim PLE یا نرم‌افزارهای ترسیم نمودار استفاده کند.
تفکر سیستمی جایگزین داده، تجربه تخصصی یا تصمیم مدیریتی نیست. این رویکرد به مدیر کمک می‌کند مسئله را دقیق‌تر تعریف کند، فرضیات خود را ببیند، پیامدهای احتمالی را بررسی کند و پیش از مداخله، درک منسجم‌تری از ساختار مسئله به دست آورد.
مسائل تکرارشونده، بین‌واحدی، دارای تأخیر، مقاوم در برابر راه‌حل‌های قبلی یا همراه با پیامدهای ناخواسته، گزینه‌های مناسبی برای تحلیل سیستمی هستند.
بله. در نسخه درون‌سازمانی می‌توان مثال‌ها و تمرین نهایی را با مسائل واقعی همان سازمان مانند افت بهره‌وری، ترک خدمت، تأخیر پروژه، رشد هزینه، کاهش کیفیت یا نارضایتی مشتری تطبیق داد.
تمایل دارید در دوره شرکت کنید؟
فرم زیر را پر کنید. ما در اسرع وقت با شما تماس خواهیم گرفت.
