دوره شش سیگما کمربند زرد

آموزش کاربردی شش سیگما و چرخه DMAIC برای شناسایی مسئله، تحلیل داده، کشف علل …
Six sigma yellow belt pic

مدرس دوره:

دکتر محمد رضا عاطفی و دکتر حمیدرضا یزدانی

مدت زمان دوره:

2 روزه

پیشنیاز دوره:

ندارد

معرفی دوره

دوره شش سیگما کمربند زرد، نقطه ورود حرفه‌ای به دنیای بهبود فرایند، حل مسئله مبتنی بر داده و کاهش خطا و اتلاف در سازمان است. شرکت‌کنندگان در این دوره با فلسفه شش سیگما، نقش کمربند زرد در تیم‌های بهبود و چرخه ساختاریافته DMAIC شامل تعریف، اندازه‌گیری، تحلیل، بهبود و کنترل آشنا می‌شوند.

محتوای دوره با الهام از ساختار دانشی ASQ Certified Six Sigma Yellow Belt طراحی شده است. در چارچوب ASQ، کمربند زرد فردی است که دانش بنیادی شش سیگما را دارد و از پروژه‌های بهبود از طریق جمع‌آوری داده، شناسایی مسائل و مشارکت در فعالیت‌های مدیریت کیفیت پشتیبانی می‌کند. برای شرکت در سطح کمربند زرد نیز سابقه کاری یا تحصیلات تخصصی الزامی نیست. مشاهده چارچوب رسمی ASQ

در طول دوره، فراگیران می‌آموزند چگونه صدای مشتری را به الزامات قابل‌اندازه‌گیری تبدیل کنند، فرایند را با ابزارهایی مانند SIPOC و فلوچارت ترسیم کنند، داده‌های معتبر جمع‌آوری کنند، علل ریشه‌ای مسائل را بیابند و در طراحی و تثبیت راه‌حل‌های بهبود مشارکت داشته باشند.

این دوره صرفاً به آموزش مفاهیم نظری محدود نیست. شرکت‌کنندگان با استفاده از یک مسئله واقعی یا مطالعه موردی، مراحل DMAIC را تمرین کرده و مجموعه‌ای از ابزارهای کاربردی شامل منشور پروژه، نمودار پارتو، نمودار علت و معلول، پنج چرا، FMEA، برنامه جمع‌آوری داده و برنامه کنترل را به کار می‌گیرند.

اهداف دوره

در پایان این دوره، شرکت‌کنندگان قادر خواهند بود:

  • فلسفه، مفاهیم و واژگان اصلی شش سیگما را توضیح دهند.
  • تفاوت و ارتباط میان شش سیگما، مدیریت کیفیت و تفکر ناب را تشخیص دهند.
  • نقش کمربند زرد و سایر نقش‌های تیم شش سیگما را بشناسند.
  • چرخه DMAIC را برای حل ساختاریافته مسائل فرایندی به کار گیرند.
  • مسئله، دامنه، هدف و ذی‌نفعان یک پروژه بهبود را مشخص کنند.
  • صدای مشتری را به الزامات حیاتی کیفیت یا CTQ تبدیل کنند.
  • فرایند را با ابزارهای SIPOC، فلوچارت و نقشه فرایند تحلیل کنند.
  • شاخص‌های پایه شش سیگما مانند DPU، DPMO، بازده و هزینه کیفیت پایین را محاسبه و تفسیر کنند.
  • یک برنامه مناسب برای جمع‌آوری داده تدوین کنند.
  • آمار توصیفی پایه و مفهوم تغییرپذیری را در تحلیل فرایند به کار گیرند.
  • با ابزارهای پارتو، پنج چرا و نمودار علت و معلول، علل بالقوه مسئله را شناسایی کنند.
  • از FMEA برای شناسایی و اولویت‌بندی ریسک‌های فرایندی استفاده کنند.
  • راه‌حل‌های پیشنهادی را از نظر اثربخشی، هزینه و امکان اجرا ارزیابی کنند.
  • در تدوین برنامه کنترل و استانداردسازی نتایج بهبود مشارکت کنند.
  • به‌عنوان عضو مؤثر یک تیم شش سیگما با کمربند سبز یا کمربند مشکی همکاری کنند.

پس از اتمام این دوره می توانید

شرکت‌کننده در پایان دوره، علاوه بر شناخت مفاهیم بنیادی شش سیگما، یک جعبه‌ابزار عملی برای حل مسائل فرایندی در اختیار خواهد داشت. خروجی‌های قابل‌ارائه دوره عبارت‌اند از:

  • منشور اولیه یک پروژه بهبود
  • نمودار SIPOC فرایند منتخب
  • نقشه وضع موجود فرایند
  • تعریف مسئله و هدف قابل‌اندازه‌گیری
  • فهرست مشتریان، ذی‌نفعان و CTQها
  • برنامه جمع‌آوری داده
  • محاسبه شاخص‌های مقدماتی عملکرد فرایند
  • تحلیل پارتو و علت و معلول
  • تحلیل پنج چرا
  • ارزیابی ریسک فرایند با FMEA
  • فهرست اولویت‌بندی‌شده راه‌حل‌ها
  • برنامه کنترل و تثبیت نتایج
  • نقشه راه ادامه یادگیری در سطح کمربند سبز

فراگیر پس از دوره می‌تواند به‌عنوان یک عضو آگاه و مؤثر در تیم‌های بهبود، تعالی سازمانی، کیفیت و بازطراحی فرایند مشارکت کند.

مخاطبان این دوره

این دوره برای گروه‌های زیر مناسب است:

  • کارشناسان و سرپرستان واحدهای مختلف سازمان
  • کارشناسان تضمین و کنترل کیفیت
  • کارشناسان مدیریت فرایند و بهبود روش‌ها
  • اعضای تیم‌های تعالی سازمانی
  • کارشناسان تولید، عملیات و نگهداری
  • کارشناسان زنجیره تأمین و لجستیک
  • کارشناسان منابع انسانی، مالی و فناوری اطلاعات
  • مدیران پروژه و اعضای PMO
  • تحلیلگران کسب‌وکار و داده
  • کارکنان سازمان‌های خدماتی، درمانی و دولتی
  • مدیرانی که به یک شناخت مدیریتی از شش سیگما نیاز دارند
  • دانشجویان مدیریت، مهندسی صنایع و MBA
  • افرادی که قصد ورود به مسیر کمربند سبز شش سیگما را دارند

سرفصل های دوره

بخش اول: مبانی شش سیگما

  • تاریخچه و تکامل مدیریت کیفیت
  • تعریف شش سیگما و منطق کاهش تغییرپذیری
  • مفهوم فرایند، خروجی، نقص و فرصت بروز نقص
  • ارتباط کیفیت، رضایت مشتری، هزینه و سودآوری
  • مقایسه شش سیگما، تفکر ناب و مدیریت کیفیت جامع
  • آشنایی با رویکردهای DMAIC و DMADV
  • موارد مناسب و نامناسب استفاده از DMAIC

بخش دوم: مبانی تفکر ناب

  • ارزش از دیدگاه مشتری
  • فعالیت‌های ارزش‌آفرین و فاقد ارزش افزوده
  • هشت نوع اتلاف در فرایندها
  • جریان، کشش و بهبود مستمر
  • آشنایی با 5S، کانبان، پوکایوکه و نقشه جریان ارزش
  • ارتباط ابزارهای ناب با پروژه‌های شش سیگما

بخش سوم: نقش‌ها و کار تیمی

  • ساختار نقش‌ها در شش سیگما
  • نقش حامی، قهرمان پروژه و مالک فرایند
  • مسئولیت‌های کمربند زرد، سبز، مشکی و مشکی ارشد
  • جایگاه کمربند زرد در تیم بهبود
  • انواع تیم‌های بهبود و تیم‌های میان‌وظیفه‌ای
  • مراحل شکل‌گیری و بلوغ تیم
  • روش‌های طوفان فکری، رأی‌گیری چندگانه و گروه اسمی
  • اصول ارتباطات، صورت‌جلسه و گزارش وضعیت پروژه

بخش چهارم: مرحله تعریف — Define

  • تعریف مسئله و فرصت بهبود
  • شناسایی مشتریان و ذی‌نفعان
  • صدای مشتری یا VOC
  • تبدیل نیاز مشتری به CTQ
  • معیارهای انتخاب پروژه شش سیگما
  • تعریف دامنه و مرزهای پروژه
  • تهیه نمودار SIPOC
  • تدوین منشور پروژه
  • تعریف مسئله، هدف، منافع و محدودیت‌ها
  • برنامه ارتباطات پروژه
  • آشنایی با نقاط کنترل و بازبینی مرحله‌ای یا Tollgate

بخش پنجم: مرحله اندازه‌گیری — Measure

  • تعریف عملیاتی داده
  • داده‌های کمی، کیفی، پیوسته و گسسته
  • طراحی برنامه جمع‌آوری داده
  • روش‌های نمونه‌گیری و ثبت داده
  • چک‌شیت و چک‌لیست
  • ترسیم وضعیت موجود فرایند
  • میانگین، میانه و نما
  • دامنه، واریانس و انحراف معیار
  • مفهوم پراکندگی و تغییرپذیری
  • محاسبه DPU و DPMO
  • نرخ بازده و بازده عبوری تجمیعی یا RTY
  • زمان چرخه و هزینه کیفیت پایین یا COPQ
  • آشنایی مقدماتی با سیستم اندازه‌گیری
  • دقت، صحت، سوگیری، خطی‌بودن و پایداری
  • مفهوم تکرارپذیری و بازتولیدپذیری یا Gage R&R

بخش ششم: مرحله تحلیل — Analyze

  • تحلیل داده و فرایند
  • نمودار پارتو و اصل تمرکز
  • نمودار علت و معلول
  • تکنیک پنج چرا
  • نقشه فرایند و شناسایی نقاط اتلاف
  • تحلیل ارزش افزوده
  • علل عمومی و علل ویژه تغییرپذیری
  • آشنایی با توزیع نرمال و دوجمله‌ای
  • شناخت داده‌های چوله و چندقله‌ای
  • آشنایی مقدماتی با همبستگی و رگرسیون
  • مفاهیم پایه آزمون فرض
  • فرض صفر و فرض مقابل
  • خطاهای نوع اول و دوم و مفهوم مقدار p
  • تجزیه‌وتحلیل حالات خرابی و آثار آن یا FMEA
  • شدت، احتمال وقوع، قابلیت کشف و اولویت‌بندی ریسک
  • اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه
  • تفکیک نشانه‌های مسئله از علت ریشه‌ای

بخش هفتم: مرحله بهبود — Improve

  • تولید و دسته‌بندی راه‌حل‌های بهبود
  • ارزیابی و اولویت‌بندی راه‌حل‌ها
  • تحلیل هزینه–فایده
  • حذف اتلاف و ساده‌سازی فرایند
  • کایزن و رویداد کایزن
  • چرخه PDCA
  • متعادل‌سازی کار
  • مدیریت دیداری
  • پوکایوکه یا خطاناپذیرسازی
  • اجرای آزمایشی راه‌حل
  • ارزیابی ریسک‌های ناشی از تغییر
  • مشارکت کارکنان در اجرای بهبود

بخش هشتم: مرحله کنترل — Control

  • اهمیت تثبیت و ماندگاری نتایج
  • تدوین برنامه کنترل
  • تعیین شاخص، مسئول، تناوب و واکنش اصلاحی
  • استانداردسازی فرایند بهبودیافته
  • مستندسازی تغییرات
  • تدوین و اصلاح روش اجرایی و دستورالعمل کار
  • آشنایی مقدماتی با کنترل آماری فرایند
  • نمودارهای کنترل و تفاوت آن‌ها با حدود مشخصات
  • پایش نتایج و واکنش به انحراف
  • انتقال فرایند به مالک فرایند
  • اختتام و ثبت درس‌آموخته‌های پروژه

بخش نهم: ابزارهای هفت‌گانه کیفیت

  • برگه ثبت داده
  • هیستوگرام
  • نمودار پارتو
  • نمودار علت و معلول
  • نمودار پراکنش
  • فلوچارت
  • نمودار روند و نمودار کنترل

بخش دهم: کارگاه عملی

  • انتخاب یک مسئله واقعی یا مطالعه موردی
  • تدوین منشور پروژه
  • تهیه SIPOC و نقشه وضع موجود
  • تعریف شاخص و برنامه جمع‌آوری داده
  • تحلیل داده‌ها و شناسایی علل ریشه‌ای
  • طراحی و اولویت‌بندی راه‌حل‌ها
  • تدوین برنامه کنترل
  • ارائه پروژه توسط تیم‌ها و دریافت بازخورد

ابزار های دوره

  • چرخه DMAIC
  • منشور پروژه
  • Voice of Customer
  • Critical to Quality
  • SIPOC
  • نقشه فرایند و فلوچارت
  • نمودار پارتو
  • نمودار علت و معلول
  • تکنیک پنج چرا
  • چک‌شیت و هیستوگرام
  • نمودار پراکنش و روند
  • DPU، DPMO و RTY
  • Cost of Poor Quality
  • آمار توصیفی مقدماتی
  • برنامه جمع‌آوری داده
  • تحلیل سیستم اندازه‌گیری
  • FMEA
  • ماتریس انتخاب راه‌حل
  • کایزن و 5S
  • پوکایوکه
  • چرخه PDCA
  • برنامه کنترل
  • نمودار کنترل مقدماتی
  • Microsoft Excel
  • Minitab در سطح مقدماتی و حسب نیاز
  • Microsoft Visio، Draw.io یا Miro برای ترسیم فرایند

منابع دوره

منابع اصلی

  • The ASQ Certified Six Sigma Yellow Belt Handbook, Second Edition، نوشته Govind Ramu، منتشرشده در سال ۲۰۲۲؛ این کتاب بر اساس بدنه دانشی کمربند زرد ASQ تدوین شده و برای پشتیبانی از پروژه‌های واقعی شش سیگما نیز قابل استفاده است. معرفی کتاب در ASQ
  • The Six Sigma Handbook، نوشته Thomas Pyzdek و Paul Keller
  • Lean Six Sigma for Service، نوشته Michael L. George
  • The Lean Six Sigma Pocket Toolbook، نوشته Michael L. George و همکاران
  • The Certified Six Sigma Yellow Belt Handbook، انتشارات ASQ Quality Press
  • Lean Six Sigma and Minitab، نوشته Quentin Brook

منابع و چارچوب‌های آنلاین

پرسش و پاسخ

آیا این دوره به پیش‌نیاز آماری نیاز دارد؟

خیر. مفاهیم آماری موردنیاز از سطح مقدماتی و با مثال‌های کاربردی آموزش داده می‌شوند. در چارچوب رسمی ASQ نیز برای سطح کمربند زرد، سابقه تحصیلی یا کاری مشخصی الزامی نیست.

تفاوت کمربند زرد با کمربند سبز چیست؟

کمربند زرد معمولاً عضو تیم پروژه و پشتیبان فعالیت‌هایی مانند ترسیم فرایند، جمع‌آوری داده و تحلیل اولیه است. کمربند سبز می‌تواند مسئولیت هدایت پروژه‌های بهبود با پیچیدگی متوسط را بر عهده بگیرد.

آیا این دوره فقط برای واحدهای تولیدی مناسب است؟

خیر. ابزارهای شش سیگما در فرایندهای خدماتی، بانکی، درمانی، اداری، فناوری اطلاعات، لجستیک، فروش و بخش عمومی نیز قابل استفاده‌اند.

آیا در دوره نرم‌افزار آماری آموزش داده می‌شود؟

تحلیل‌های اصلی در سطح کمربند زرد با Excel انجام می‌شوند. بنا بر نیاز مخاطبان، نمایش مقدماتی برخی تحلیل‌ها در Minitab نیز امکان‌پذیر است.

آیا چرخه کامل DMAIC آموزش داده می‌شود؟

بله. تمام مراحل تعریف، اندازه‌گیری، تحلیل، بهبود و کنترل همراه با ابزارهای متناسب با سطح کمربند زرد تدریس و تمرین می‌شوند.

آیا شرکت‌کنندگان پروژه عملی انجام می‌دهند؟

بله. شرکت‌کنندگان به‌صورت فردی یا گروهی یک مسئله واقعی یا مطالعه موردی را با استفاده از مراحل DMAIC بررسی می‌کنند.

آیا پس از این دوره می‌توان یک پروژه شش سیگما را به‌تنهایی هدایت کرد؟

هدف اصلی کمربند زرد، مشارکت مؤثر در تیم پروژه و اجرای بهبودهای محدود است. هدایت مستقل پروژه‌های پیچیده معمولاً به دانش سطح کمربند سبز یا مشکی نیاز دارد.

آیا ابزارهای ناب نیز در دوره آموزش داده می‌شوند؟

بله. مفاهیمی مانند اتلاف، 5S، کایزن، پوکایوکه، مدیریت دیداری و تحلیل ارزش به‌عنوان ابزارهای مکمل شش سیگما معرفی می‌شوند.

تفاوت شش سیگما و لین چیست؟

شش سیگما بیشتر بر کاهش تغییرپذیری و نقص با استفاده از داده تمرکز دارد؛ لین بر حذف اتلاف و بهبود جریان کار متمرکز است. ترکیب آن‌ها رویکرد Lean Six Sigma را شکل می‌دهد.

آیا محتوای دوره برای آمادگی آزمون ASQ مناسب است؟

سرفصل‌های دوره با بدنه دانشی کمربند زرد ASQ هم‌راستا است؛ بااین‌حال، برای آمادگی کامل آزمون بین‌المللی باید منابع رسمی، بانک سؤال و شرایط جاری آزمون ASQ نیز جداگانه بررسی شوند.

آیا گواهینامه دوره همان مدرک بین‌المللی ASQ است؟

خیر. گواهینامه این دوره توسط برگزارکننده صادر می‌شود. دریافت گواهینامه رسمی ASQ مستلزم ثبت‌نام و قبولی در آزمون مستقل آن مؤسسه است.

ارزیابی پایانی دوره چگونه انجام می‌شود؟

ارزیابی می‌تواند ترکیبی از آزمون مفهومی، تمرین ابزارها، مشارکت در کلاس و ارائه پروژه یا مطالعه موردی پایانی باشد.

تمایل دارید در دوره شرکت کنید؟
فرم زیر را پر کنید. ما در اسرع وقت با شما تماس خواهیم گرفت.

error: محتوا غیر قابل انتخاب و کپی است.