اجرای استراتژی با کارت امتیازی متوازن

این دوره آموزشی مدیریت استراتژی و حکمرانی و نظارت، نقش رهبری در فرایند تغییر، چگونگی…
4

مدرس دوره:

دکتر محمد رضا عاطفی و دکتر حمیدرضا یزدانی

مدت زمان دوره:

2 روزه

پیشنیاز دوره:

ندارد

معرفی دوره

بسیاری از سازمان‌ها عملکرد خود را با مجموعه‌ای از شاخص‌های مالی و عملیاتی اندازه‌گیری می‌کنند؛ اما این شاخص‌ها همیشه نشان نمی‌دهند که آیا سازمان در مسیر تحقق استراتژی خود حرکت می‌کند یا خیر. تعدد شاخص‌ها، نبود ارتباط میان اهداف و عملکرد واحدها و تمرکز بیش از حد بر نتایج گذشته، از مهم‌ترین موانع مدیریت اثربخش عملکرد سازمانی است.

کارت امتیازی متوازن یا Balanced Scorecard چارچوبی برای تبدیل استراتژی به مجموعه‌ای منسجم از اهداف، سنجه‌ها، اهداف کمی و ابتکارات استراتژیک است. این مدل عملکرد سازمان را از چهار منظر مالی، مشتری و ذی‌نفعان، فرایندهای داخلی و یادگیری و رشد بررسی می‌کند و میان نتایج مورد انتظار و عوامل ایجادکننده آن‌ها ارتباط برقرار می‌سازد.

در دوره «طراحی و پیاده‌سازی کارت امتیازی متوازن»، شرکت‌کنندگان ابتدا با منطق و ساختار BSC و جایگاه آن در نظام مدیریت استراتژی آشنا می‌شوند. سپس می‌آموزند چگونه نقشه استراتژی را به سنجه‌های پیشرو و پسرو، اهداف کمی، ابتکارات، مسئولان و برنامه‌های اجرایی متصل کنند.

این دوره با رویکردی کارگاهی برگزار می‌شود. شرکت‌کنندگان با استفاده از یک سازمان واقعی یا مطالعه موردی، کارت امتیازی متوازن را طراحی کرده، کیفیت شاخص‌ها را ارزیابی می‌کنند و سازوکار پایش، گزارش‌دهی و بازنگری استراتژی را شکل می‌دهند.

اهداف دوره

هدف اصلی دوره، توانمندسازی شرکت‌کنندگان برای طراحی، استقرار و مدیریت یک نظام کارت امتیازی متوازن متصل به استراتژی سازمان است.

در پایان دوره انتظار می‌رود شرکت‌کنندگان بتوانند:

  • فلسفه و منطق کارت امتیازی متوازن را توضیح دهند.
  • تفاوت BSC با نظام ارزیابی عملکرد سنتی، داشبورد مدیریتی، KPI و OKR را تشخیص دهند.
  • استراتژی سازمان را به اهداف مشخص و قابل مدیریت تبدیل کنند.
  • نقشه استراتژی را در چهار منظر طراحی یا ارزیابی کنند.
  • سنجه‌های پیشرو و پسرو را برای اهداف استراتژیک انتخاب کنند.
  • برای هر سنجه، شناسنامه و فرمول محاسبه استاندارد تدوین کنند.
  • خط مبنا و اهداف کمی کوتاه‌مدت و بلندمدت را تعیین کنند.
  • ابتکارات استراتژیک را شناسایی و اولویت‌بندی کنند.
  • مالک هر هدف، سنجه و ابتکار را مشخص کنند.
  • ارتباط BSC با بودجه، منابع و برنامه‌های عملیاتی را برقرار سازند.
  • کارت امتیازی را به واحدها و تیم‌های سازمان تسری دهند.
  • جلسات مرور و یادگیری استراتژیک را طراحی کنند.
  • خطاهای رایج در طراحی و استقرار BSC را شناسایی و اصلاح کنند.

پس از اتمام این دوره می توانید

شرکت‌کنندگان پس از پایان دوره قادر خواهند بود استراتژی سازمان را به یک نظام قابل سنجش و قابل مدیریت تبدیل کنند.

دستاوردهای دوره عبارت‌اند از:

  • درک کامل ساختار و منطق کارت امتیازی متوازن
  • توانایی طراحی و ارزیابی نقشه استراتژی
  • توانایی انتخاب سنجه‌های راهبردی و حذف شاخص‌های غیرضروری
  • توانایی تفکیک سنجه‌های پیشرو و پسرو
  • توانایی تدوین شناسنامه استاندارد KPI
  • توانایی تعیین خط مبنا و اهداف کمی
  • توانایی شناسایی و اولویت‌بندی ابتکارات استراتژیک
  • توانایی تعیین مالک اهداف، شاخص‌ها و ابتکارات
  • آشنایی با تسری BSC به واحدهای سازمان
  • توانایی طراحی فرایند پایش و جلسات مرور استراتژی
  • توانایی ارزیابی و اصلاح کارت‌های امتیازی موجود
  • دسترسی به قالب‌ها، کاربرگ‌ها و چک‌لیست‌های اجرایی

خروجی عملی دوره:
یک نمونه کامل کارت امتیازی متوازن شامل نقشه استراتژی، اهداف چهار منظر، روابط علت‌ومعلولی، سنجه‌های منتخب، اهداف کمی، ابتکارات استراتژیک و مسئولان مرتبط.

مخاطبان این دوره

این دوره برای افراد زیر مناسب است:

  • مدیران عامل و اعضای هیئت‌مدیره
  • مدیران ارشد و میانی سازمان‌ها
  • مدیران و کارشناسان برنامه‌ریزی استراتژیک
  • مدیران و کارشناسان مدیریت عملکرد
  • اعضای دفتر مدیریت استراتژی
  • مدیران تحول و توسعه سازمانی
  • مدیران منابع انسانی
  • مدیران مالی و بودجه
  • مدیران عملیات و فرایندها
  • مدیران فناوری اطلاعات و هوش تجاری
  • مشاوران مدیریت و استراتژی
  • مدیران سازمان‌های دولتی و عمومی
  • مدیران مؤسسات آموزشی و غیرانتفاعی
  • صاحبان کسب‌وکار و کارآفرینان
  • دانشجویان مدیریت، مهندسی صنایع و MBA

این دوره به‌ویژه برای سازمان‌هایی مناسب است که دارای برنامه استراتژیک هستند، اما اهداف، شاخص‌ها، پروژه‌ها و عملکرد واحدهای آن‌ها ارتباط منسجمی با استراتژی ندارد.

سرفصل های دوره

بخش اول: مبانی کارت امتیازی متوازن

  • مفهوم عملکرد و مدیریت عملکرد سازمانی
  • محدودیت‌های نظام‌های ارزیابی مبتنی بر شاخص‌های مالی
  • تاریخچه شکل‌گیری کارت امتیازی متوازن
  • تحول BSC از ابزار سنجش به نظام مدیریت استراتژی
  • اجزای اصلی کارت امتیازی متوازن
  • تفاوت هدف، سنجه، هدف کمی، ابتکار و اقدام
  • تفاوت BSC با KPI، OKR و داشبورد مدیریتی
  • اصول سازمان استراتژی‌محور در مدل کاپلان و نورتون

بخش دوم: آماده‌سازی استراتژی

  • بررسی مأموریت، چشم‌انداز و ارزش‌ها
  • مرور تحلیل‌های محیط داخلی و خارجی
  • شناسایی مسائل و انتخاب‌های استراتژیک
  • تعریف بیانیه و نتایج کلان استراتژی
  • تعیین مضامین استراتژیک
  • شناسایی ذی‌نفعان و انتظارات آن‌ها
  • بررسی آمادگی سازمان برای پیاده‌سازی BSC
  • تعیین سطح طراحی: سازمان، کسب‌وکار یا واحد

بخش سوم: طراحی نقشه استراتژی

  • مفهوم و کارکرد نقشه استراتژی
  • معماری چهار منظر کاپلان و نورتون
  • منظر مالی یا نتایج اقتصادی
  • منظر مشتری و ذی‌نفعان
  • منظر فرایندهای داخلی
  • منظر یادگیری و رشد
  • تفاوت معماری سازمان‌های تجاری، دولتی و غیرانتفاعی
  • اصول نگارش اهداف استراتژیک
  • طراحی روابط علت‌ومعلولی
  • تدوین داستان استراتژی
  • ارزیابی و اصلاح نقشه استراتژی

بخش چهارم: طراحی سنجه‌های عملکرد

  • مفهوم سنجه و شاخص کلیدی عملکرد
  • تفاوت شاخص استراتژیک و شاخص عملیاتی
  • سنجه‌های پیشرو و پسرو
  • سنجه‌های مالی و غیرمالی
  • معیارهای انتخاب یک سنجه مناسب
  • ارتباط مستقیم سنجه با هدف استراتژیک
  • کنترل اعتبار، قابلیت اتکا و امکان اندازه‌گیری
  • جلوگیری از تعدد و تورم شاخص‌ها
  • تعیین فراوانی اندازه‌گیری و گزارش‌دهی
  • شناسایی منابع داده
  • تعیین مالک سنجه
  • طراحی شناسنامه سنجه

بخش پنجم: تدوین شناسنامه شاخص

  • عنوان و تعریف شاخص
  • هدف استراتژیک مرتبط
  • منطق انتخاب شاخص
  • فرمول و روش محاسبه
  • واحد اندازه‌گیری
  • منبع و مسئول تأمین داده
  • دوره اندازه‌گیری
  • خط مبنا
  • جهت مطلوب عملکرد
  • حدود هشدار و وضعیت‌های عملکرد
  • مسئول تحلیل و گزارش‌دهی
  • محدودیت‌ها و ملاحظات تفسیری شاخص

بخش ششم: تعیین اهداف کمی

  • تفاوت هدف استراتژیک و هدف کمی
  • تعیین خط مبنای عملکرد
  • استفاده از روند تاریخی
  • الگوبرداری داخلی و خارجی
  • استفاده از الزامات ذی‌نفعان
  • تعیین اهداف واقع‌بینانه و چالش‌برانگیز
  • طراحی اهداف کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت
  • تعریف دامنه‌های سبز، زرد و قرمز
  • تحلیل شکاف میان عملکرد واقعی و هدف
  • بازنگری اهداف کمی در شرایط تغییر محیط

بخش هفتم: طراحی ابتکارات استراتژیک

  • تعریف ابتکار استراتژیک
  • تفاوت ابتکار، پروژه، فعالیت و اقدام اصلاحی
  • شناسایی ابتکارات لازم برای تحقق اهداف
  • ارتباط ابتکار با اهداف و شاخص‌ها
  • ارزیابی ابتکارات موجود
  • حذف پروژه‌های فاقد ارتباط راهبردی
  • اولویت‌بندی ابتکارات
  • تحلیل هزینه، اثر و قابلیت اجرا
  • تعیین مالک، زمان‌بندی و منابع
  • طراحی سبد ابتکارات استراتژیک
  • اتصال ابتکارات به بودجه سازمان

بخش هشتم: تسری و هم‌سوسازی کارت امتیازی

  • مفهوم Cascading در کارت امتیازی متوازن
  • تسری اهداف از سطح سازمان به واحدها
  • اهداف مشترک، مشارکتی و اختصاصی
  • طراحی کارت امتیازی واحدهای کسب‌وکار
  • طراحی کارت واحدهای پشتیبان
  • هم‌سوسازی فرایندها با استراتژی
  • ارتباط اهداف فردی و تیمی با BSC
  • تعیین مسئولیت و پاسخ‌گویی
  • جلوگیری از بهینه‌سازی جزیره‌ای واحدها
  • ایجاد خط دید میان فعالیت روزانه و استراتژی

بخش نهم: پیاده‌سازی و مدیریت تغییر

  • مراحل استقرار کارت امتیازی متوازن
  • ارزیابی بلوغ مدیریت استراتژی
  • تعیین ساختار راهبری پروژه
  • نقش مدیرعامل و مدیران ارشد
  • نقش دفتر مدیریت استراتژی
  • مدیریت ذی‌نفعان و مقاومت سازمانی
  • طراحی برنامه ارتباطات استراتژی
  • آموزش مدیران و کارکنان
  • اجرای آزمایشی و توسعه تدریجی
  • خطاها و عوامل شکست BSC
  • الزامات فرهنگی و مدیریتی استقرار موفق

بخش دهم: پایش، گزارش‌دهی و یادگیری استراتژیک

  • طراحی فرایند جمع‌آوری و کنترل داده
  • ساخت گزارش عملکرد BSC
  • اصول طراحی داشبورد مدیریتی
  • تحلیل انحراف از اهداف کمی
  • تفکیک مسئله عملکردی از مسئله استراتژیک
  • طراحی جلسات مرور استراتژی
  • تعیین دستور جلسه و مسئولیت‌ها
  • تصمیم‌گیری درباره اقدامات اصلاحی
  • آزمون فرضیه‌های علت‌ومعلولی
  • بازنگری اهداف، سنجه‌ها و ابتکارات
  • تبدیل گزارش‌دهی عملکرد به یادگیری استراتژیک

بخش یازدهم: کارگاه عملی

  • انتخاب سازمان واقعی یا مطالعه موردی
  • تدوین یا ارزیابی نقشه استراتژی
  • انتخاب سنجه برای اهداف منتخب
  • تفکیک سنجه‌های پیشرو و پسرو
  • تدوین شناسنامه شاخص‌ها
  • تعیین خط مبنا و اهداف کمی
  • شناسایی و اولویت‌بندی ابتکارات
  • تعیین مالکان اهداف، شاخص‌ها و ابتکارات
  • طراحی نمونه گزارش کارت امتیازی
  • ارائه، ارزیابی و اصلاح خروجی گروه‌ها

ابزار های دوره

در دوره از ابزارها و قالب‌های زیر استفاده می‌شود:

  • بوم کارت امتیازی متوازن
  • الگوی نقشه استراتژی
  • کاربرگ تدوین اهداف استراتژیک
  • ماتریس اهداف و سنجه‌ها
  • الگوی شناسنامه KPI
  • ماتریس سنجه‌های پیشرو و پسرو
  • فرم تعیین خط مبنا و اهداف کمی
  • ماتریس اولویت‌بندی ابتکارات
  • فرم تعیین مالک هدف، سنجه و ابتکار
  • قالب تسری کارت امتیازی
  • چک‌لیست ارزیابی کیفیت BSC
  • PowerPoint برای طراحی نقشه استراتژی
  • Excel برای طراحی کارت امتیازی و تحلیل عملکرد
  • ابزارهای داشبوردسازی مانند Power BI
  • ابزارهای ترسیمی مانند Visio، Miro یا Lucidchart

استفاده از نرم‌افزار تخصصی پیش‌نیاز شرکت در دوره نیست.

منابع دوره

کتاب‌های اصلی

  1. Kaplan, Robert S. & Norton, David P.
    The Balanced Scorecard: Translating Strategy into Action
    Harvard Business School Press, 1996.
  2. Kaplan, Robert S. & Norton, David P.
    Strategy Maps: Converting Intangible Assets into Tangible Outcomes
    Harvard Business School Press, 2004.
  3. Kaplan, Robert S. & Norton, David P.
    The Strategy-Focused Organization
    Harvard Business School Press, 2000.
  4. Kaplan, Robert S. & Norton, David P.
    Alignment: Using the Balanced Scorecard to Create Corporate Synergies
    Harvard Business School Press, 2006.
  5. Kaplan, Robert S. & Norton, David P.
    The Execution Premium: Linking Strategy to Operations for Competitive Advantage
    Harvard Business Press, 2008.

مقالات اصلی

پرسش و پاسخ

کارت امتیازی متوازن چیست؟

کارت امتیازی متوازن یک نظام مدیریت استراتژی است که اهداف سازمان را در چهار منظر مالی، مشتری، فرایندهای داخلی و یادگیری و رشد به سنجه‌ها، اهداف کمی و ابتکارات اجرایی متصل می‌کند.

آیا BSC فقط یک سیستم ارزیابی عملکرد است؟

خیر. BSC در ابتدا به‌عنوان چارچوب سنجش عملکرد معرفی شد، اما بعدها به یک نظام یکپارچه برای توصیف، اجرا، پایش و بازنگری استراتژی تبدیل شد.

تفاوت کارت امتیازی متوازن و نقشه استراتژی چیست؟

نقشه استراتژی، اهداف و روابط علت‌ومعلولی میان آن‌ها را نمایش می‌دهد. کارت امتیازی متوازن این اهداف را به سنجه‌ها، اهداف کمی، ابتکارات و مسئولان متصل می‌کند.

تفاوت BSC و KPI چیست؟

KPI یک شاخص برای سنجش عملکرد است؛ اما BSC چارچوبی مدیریتی است که مشخص می‌کند چه اهدافی باید دنبال شوند، با چه شاخص‌هایی سنجیده شوند و چه اقداماتی برای تحقق آن‌ها لازم است.

تفاوت BSC و OKR چیست؟

BSC بیشتر بر ترجمه و اجرای استراتژی در سطح سازمان و ایجاد تعادل میان ابعاد عملکرد تمرکز دارد. OKR ابزاری منعطف‌تر برای هدف‌گذاری و تمرکز تیم‌ها در دوره‌های زمانی کوتاه‌تر است. این دو می‌توانند مکمل یکدیگر باشند.

آیا این دوره برای سازمان‌های دولتی مناسب است؟

بله. در سازمان‌های دولتی و غیرانتفاعی، مأموریت و نتایج مربوط به شهروندان یا ذی‌نفعان معمولاً در بالاترین سطح نقشه قرار می‌گیرد و منظر مالی نقش توانمندساز یا محدودکننده منابع را دارد.

آیا در دوره KPI هم طراحی می‌شود؟

بله. انتخاب سنجه، تفکیک شاخص‌های پیشرو و پسرو، تدوین شناسنامه شاخص، فرمول محاسبه، منبع داده و تعیین هدف کمی از بخش‌های اصلی دوره است.

آیا برای شرکت در دوره پیش‌نیاز خاصی وجود دارد؟

آشنایی مقدماتی با مفاهیم مدیریت، برنامه‌ریزی یا استراتژی مفید است؛ اما سابقه طراحی کارت امتیازی متوازن الزامی نیست.

تعداد مناسب شاخص‌ها در BSC چقدر است؟

عدد ثابتی وجود ندارد. هر هدف استراتژیک معمولاً باید با حداقل یک سنجه معنادار ارزیابی شود؛ بااین‌حال، تعدد شاخص‌ها می‌تواند تمرکز سازمان را از بین ببرد. انتخاب تعداد محدودی سنجه راهبردی بر شاخص‌های فراوان و کم‌اهمیت اولویت دارد.

آیا BSC را می‌توان برای واحدهای سازمانی طراحی کرد؟

بله. کارت امتیازی سطح سازمان می‌تواند به واحدهای کسب‌وکار، واحدهای پشتیبان و تیم‌ها تسری یابد؛ مشروط بر اینکه اهداف واحدها با استراتژی کل سازمان هم‌سو باشند.

آیا برای اجرای BSC به نرم‌افزار خاصی نیاز است؟

خیر. طراحی اولیه را می‌توان با Excel و PowerPoint انجام داد. نرم‌افزارهای تخصصی در سازمان‌های بزرگ می‌توانند جمع‌آوری داده، گزارش‌دهی و تسری کارت امتیازی را تسهیل کنند.

آیا شرکت در دوره به معنی دریافت گواهی رسمی Kaplan-Norton است؟

خیر. دوره بر اساس چارچوب علمی کاپلان و نورتون طراحی شده است؛ اما گواهی آن متعلق به برگزارکننده است و نباید به‌عنوان گواهی رسمی Kaplan-Norton یا Palladium معرفی شود.

تمایل دارید در دوره شرکت کنید؟
فرم زیر را پر کنید. ما در اسرع وقت با شما تماس خواهیم گرفت.

error: محتوا غیر قابل انتخاب و کپی است.