مدرس دوره:
دکتر محمد رضا عاطفی و دکتر حمیدرضا یزدانی
مدت زمان دوره:
۱۲ تا ۲۰ ساعت
پیشنیاز دوره:
ندارد
بسیاری از مسائل سازمانی با وجود اجرای راهکارهای متعدد همچنان تکرار می‌شوند. برنامه‌های افزایش بهره‌وری به نتیجه پایدار نمی‌رسند، کارکنان توانمند سازمان را ترک می‌کنند، پروژه‌ها با تأخیرهای مستمر مواجه می‌شوند و افزایش نظارت گاهی به‌جای بهبود عملکرد، انگیزه و مسئولیت‌پذیری را کاهش می‌دهد. دلیل این وضعیت آن است که تصمیم‌های مدیریتی معمولاً تنها یک بخش از سیستم را هدف قرار می‌دهند؛ درحالی‌که رفتار سازمان نتیجه تعامل ساختار، سیاست‌ها، انگیزه‌ها، اطلاعات، تأخیرها، ذی‌نفعان و حلقه‌های بازخورد متعدد است.
دوره «تفکر سیستمی کاربردی در تصمیم‌گیری و تحول سازمانی» به مدیران کمک می‌کند پیش از انتخاب راه‌حل، مسئله را به‌درستی صورت‌بندی کنند، ساختار ایجادکننده آن را بشناسند و پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم تصمیم‌های خود را بررسی کنند. شرکت‌کنندگان می‌آموزند چگونه از تعریف‌های کلی و نشانه‌محور فاصله بگیرند و مسئله را بر اساس متغیرهای قابل مشاهده، الگوهای رفتاری و روابط علّی بازتعریف کنند.
در این دوره، مدیران با ابزارهایی مانند نمودار رفتار در طول زمان، نقشه ذی‌نفعان، نمودار حلقه علّی، تحلیل حلقه‌های بازخورد، شناسایی نقاط اهرمی و ماتریس ارزیابی سیاست آشنا می‌شوند. این ابزارها به آن‌ها کمک می‌کنند رابطه میان تصمیم‌های مدیریتی و نتایج بلندمدت سازمان را بهتر درک کنند.
بخش دیگری از دوره به مقاومت سیستم در برابر تغییر اختصاص دارد. شرکت‌کنندگان بررسی می‌کنند که چرا برخی برنامه‌های تحول، با وجود حمایت مدیریت و تخصیص منابع، پس از مدتی متوقف می‌شوند یا نتایجی برخلاف انتظار به وجود می‌آورند. سپس می‌آموزند مداخلاتی طراحی کنند که علاوه بر رفع نشانه‌های مسئله، ساختارها، جریان اطلاعات، قواعد تصمیم‌گیری، انگیزه‌ها و ظرفیت‌های سازمان را نیز در نظر بگیرد.
تصمیم‌گیری در شرایط عدم قطعیت و یادگیری سازمانی نیز از محورهای اصلی دوره است. مدیران می‌آموزند به‌جای تکیه بر یک پیش‌بینی قطعی، چند سناریو را بررسی کنند، فرضیات تصمیم را آشکار سازند، شاخص‌های هشدار زودهنگام تعریف کنند و تصمیم‌هایی اتخاذ کنند که در برابر شرایط مختلف از استحکام بیشتری برخوردار باشند.
در پایان دوره، هر شرکت‌کننده یک مسئله واقعی سازمانی را تحلیل و برای آن مجموعه‌ای از مداخلات هماهنگ، قابل‌آزمایش و قابل‌بازنگری طراحی می‌کند. هدف نهایی آن است که مدیر پیش از اقدام بتواند ساختار مسئله، واکنش احتمالی سیستم و پیامدهای کوتاه‌مدت و بلندمدت تصمیم خود را ببیند.
این دوره با هدف به‌کارگیری عملی تفکر سیستمی در حل مسائل مدیریتی، تصمیم‌گیری و طراحی برنامه‌های تحول سازمانی تدوین شده است. انتظار می‌رود شرکت‌کنندگان پس از پایان دوره بتوانند:
شرکت‌کنندگان در پایان دوره فقط با مجموعه‌ای از مفاهیم نظری روبه‌رو نیستند؛ بلکه یک فرآیند مشخص برای تحلیل مسئله و طراحی تصمیم در اختیار خواهند داشت.
آورده‌های دوره عبارت‌اند از:
مهم‌ترین خروجی دوره این است که مدیر بتواند:
«قبل از اقدام، ساختار مسئله، واکنش احتمالی سیستم و پیامدهای تصمیم خود را ببیند.»
این دوره برای گروه‌های زیر مناسب است:
مفهوم نقاط اهرمی در آثار دونلا میدوز نشان می‌دهد که تغییر قواعد، جریان اطلاعات، اهداف و الگوهای ذهنی می‌تواند اثری متفاوت از تغییر صرف پارامترها داشته باشد؛ بااین‌حال، نقاط عمیق‌تر معمولاً دشوارتر نیز تغییر می‌کنند.
ابزارهای اصلی مورد استفاده عبارت‌اند از:
دوره مقدماتی بر تغییر نگاه، شناخت بازخوردها و درک ساختارهای ایجادکننده رفتار تمرکز دارد. این دوره بر کاربرد عملی ابزارهای تفکر سیستمی در تعریف مسئله، تحلیل سیاست، تصمیم‌گیری و طراحی مداخلات سازمانی متمرکز است.
الزامی نیست؛ اما شرکت‌کننده باید با مفاهیم پایه‌ای مانند سیستم، حلقه بازخورد، تأخیر و تفکر حلقه‌ای آشنا باشد. در صورت نبود این آشنایی، گذراندن دوره مقدماتی توصیه می‌شود.
بله. محتوای دوره به‌گونه‌ای طراحی شده است که مسائل واقعی مانند بهره‌وری پایین، ترک خدمت کارکنان، تأخیر پروژه‌ها، کاهش انگیزه یا شکست برنامه‌های تحول مورد تحلیل قرار گیرند.
خیر. هدف، ساخت نمودارهای ساده، متمرکز و قابل‌استفاده در تصمیم‌گیری مدیریتی است. شرکت‌کنندگان وارد مدل‌سازی کمی یا طراحی مدل‌های شبیه‌سازی پیچیده نمی‌شوند.
خیر. تمام تحلیل‌ها را می‌توان روی کاغذ، وایت‌برد یا با نرم‌افزارهای عمومی انجام داد. استفاده از ابزارهایی مانند Kumu، Vensim PLE، Loopy یا Miro اختیاری است.
نقطه اهرمی بخشی از سیستم است که مداخله سنجیده در آن می‌تواند اثر قابل‌توجهی بر رفتار کل سیستم داشته باشد. نقطه اهرمی لزوماً واضح‌ترین، ارزان‌ترین یا سریع‌ترین محل مداخله نیست.
خیر. در سیستم‌های پیچیده معمولاً یک راه‌حل قطعی و همیشگی وجود ندارد. دوره به مدیر کمک می‌کند فرضیات را آشکار کند، گزینه‌ها را مقایسه کند، پیامدها را ببیند و تصمیمی قابل‌آزمون و قابل‌بازنگری طراحی کند.
نه لزوماً. مقاومت ممکن است از ساختار پاداش، کمبود ظرفیت، تأخیر زمانی، تعارض اهداف، جریان ناقص اطلاعات، واکنش مشتریان یا پیامدهای جانبی سیاست ناشی شود. بنابراین نباید تمام مقاومت را به نگرش کارکنان نسبت داد.
مدیر به‌جای اتکا به یک پیش‌بینی، چند سناریو را بررسی می‌کند، فرضیات کلیدی را ثبت می‌کند، تصمیم‌های مرحله‌ای و مقاوم‌تر را در نظر می‌گیرد و برای بازنگری تصمیم، شاخص و زمان مشخص تعیین می‌کند.
بله. دوره به مدیران کمک می‌کند پیش از اجرای تحول، مسئله، ذی‌نفعان، حلقه‌های بازخورد، عوامل مقاومت، نقاط اهرمی و پیامدهای احتمالی مداخله را بررسی کنند.
در نسخه درون‌سازمانی، یک یا چند مسئله واقعی سازمان انتخاب می‌شود و مثال‌ها، نقشه ذی‌نفعان، نمودارهای علّی و مداخلات پیشنهادی بر اساس همان مسائل تدوین می‌شوند.
تمایل دارید در دوره شرکت کنید؟
فرم زیر را پر کنید. ما در اسرع وقت با شما تماس خواهیم گرفت.
