طراحی نقشه استراتژی

نقشه استراتژی و کارت امتیازی متوازن یک ابزار قدرتمند برای سازمان­ها در سراسر دنیا است.…
14

مدرس دوره:

دکتر محمد رضا عاطفی و دکتر حمیدرضا یزدانی

مدت زمان دوره:

2 روزه

پیشنیاز دوره:

ندارد

معرفی دوره

بسیاری از سازمان‌ها دارای برنامه استراتژیک هستند؛ اما مدیران، واحدها و کارکنان برداشت یکسانی از مسیر اجرای آن ندارند. در چنین شرایطی، استراتژی به مجموعه‌ای از اهداف پراکنده، شاخص‌های متعدد و پروژه‌هایی تبدیل می‌شود که ارتباط روشنی میان آن‌ها وجود ندارد.

نقشه استراتژی ابزاری مدیریتی برای تبدیل استراتژی به یک تصویر منسجم، قابل فهم و قابل اجراست. این نقشه نشان می‌دهد سازمان چگونه با توسعه سرمایه‌های انسانی، اطلاعاتی و سازمانی، فرایندهای کلیدی خود را بهبود می‌دهد، برای مشتری و ذی‌نفعان ارزش ایجاد می‌کند و در نهایت به نتایج مالی، اقتصادی یا مأموریتی مورد انتظار دست می‌یابد.

در دوره «طراحی نقشه استراتژی بر اساس مدل کاپلان و نورتون»، شرکت‌کنندگان با منطق طراحی نقشه استراتژی، چهار منظر کارت امتیازی متوازن، مضامین استراتژیک و روابط علت‌ومعلولی میان اهداف آشنا می‌شوند. سپس یاد می‌گیرند چگونه مأموریت، چشم‌انداز و جهت‌گیری‌های کلان سازمان را به اهداف مشخص و منسجم تبدیل کرده و آن‌ها را در قالب یک نقشه یک‌صفحه‌ای ترسیم کنند.

دوره با رویکردی کارگاهی برگزار می‌شود و شرکت‌کنندگان در طول آن، نقشه استراتژی یک سازمان واقعی یا مطالعه موردی را طراحی، ارزیابی و اصلاح می‌کنند. همچنین نحوه اتصال نقشه استراتژی به شاخص‌های کلیدی عملکرد، اهداف کمی، ابتکارات استراتژیک و نظام پایش عملکرد آموزش داده می‌شود.

اهداف دوره

هدف اصلی این دوره، توانمندسازی شرکت‌کنندگان برای تبدیل استراتژی سازمان به یک نقشه منسجم، قابل فهم، قابل سنجش و قابل اجراست.

در پایان دوره انتظار می‌رود شرکت‌کنندگان بتوانند:

  • مفهوم نقشه استراتژی و جایگاه آن در نظام مدیریت و اجرای استراتژی را توضیح دهند.
  • تفاوت میان استراتژی، نقشه استراتژی، کارت امتیازی متوازن، KPI و برنامه عملیاتی را تشخیص دهند.
  • مأموریت، چشم‌انداز، ارزش‌ها و جهت‌گیری‌های کلان سازمان را به اهداف استراتژیک تبدیل کنند.
  • مضامین یا محورهای کلیدی استراتژی سازمان را شناسایی و تعریف کنند.
  • اهداف استراتژیک را با ساختار درست، دقیق و نتیجه‌محور بنویسند.
  • اهداف را در چهار منظر مالی، مشتری و ذی‌نفعان، فرایندهای داخلی و یادگیری و رشد طبقه‌بندی کنند.
  • گزاره ارزش پیشنهادی مشتری را استخراج و در نقشه استراتژی منعکس کنند.
  • فرایندهای داخلی کلیدی و مزیت‌ساز سازمان را شناسایی کنند.
  • سرمایه‌های انسانی، اطلاعاتی و سازمانی موردنیاز اجرای استراتژی را تعیین کنند.
  • روابط علت‌ومعلولی میان اهداف را طراحی و اعتبارسنجی کنند.
  • خطاها و ضعف‌های متداول نقشه‌های استراتژی را شناسایی و اصلاح کنند.
  • نقشه استراتژی را به سنجه‌ها، اهداف کمی و ابتکارات استراتژیک متصل کنند.
  • نقشه استراتژی یک سازمان تجاری، دولتی یا غیرانتفاعی را طراحی کنند.

پس از اتمام این دوره می توانید

شرکت‌کنندگان پس از پایان دوره، علاوه بر درک منطق نقشه استراتژی، توانایی هدایت یا مشارکت مؤثر در فرایند طراحی آن را خواهند داشت.

مهم‌ترین دستاوردهای دوره عبارت‌اند از:

  • توانایی تبدیل جهت‌گیری‌های کلان سازمان به اهداف استراتژیک روشن
  • توانایی طراحی معماری چهارمنظری متناسب با نوع سازمان
  • توانایی تدوین اهداف دقیق، نتیجه‌محور و قابل سنجش
  • توانایی شناسایی و ترسیم روابط علت‌ومعلولی
  • توانایی استخراج داستان استراتژی سازمان
  • توانایی تشخیص اهداف، سنجه‌ها، پروژه‌ها و فعالیت‌های پراکنده
  • توانایی ارزیابی و اصلاح نقشه‌های استراتژی موجود
  • آشنایی با روش اتصال نقشه به KPI، هدف کمی و ابتکار
  • توانایی تسهیل جلسات اولیه طراحی نقشه استراتژی
  • دسترسی به الگوها، کاربرگ‌ها و چک‌لیست‌های کاربردی

خروجی عملی دوره:
یک نسخه اولیه و قابل ارائه از نقشه استراتژی سازمان یا مطالعه موردی، همراه با فهرست اهداف، روابط علت‌ومعلولی، مضامین استراتژیک و نمونه سنجه‌ها و ابتکارات منتخب.

مخاطبان این دوره

این دوره برای افراد زیر مناسب است:

  • مدیران عامل و اعضای هیئت‌مدیره
  • مدیران و کارشناسان برنامه‌ریزی و مدیریت استراتژیک
  • مدیران تحول سازمانی و توسعه کسب‌وکار
  • مدیران و کارشناسان مدیریت عملکرد
  • مدیران منابع انسانی و توسعه سازمانی
  • مدیران مالی، عملیاتی، بازاریابی و فناوری اطلاعات
  • اعضای دفتر مدیریت استراتژی
  • مشاوران مدیریت و استراتژی
  • مدیران سازمان‌های دولتی و عمومی
  • مدیران مؤسسات آموزشی و سازمان‌های غیرانتفاعی
  • صاحبان کسب‌وکار و کارآفرینان
  • دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های مدیریت، مهندسی صنایع و MBA

این دوره به‌ویژه برای سازمان‌هایی مفید است که برنامه استراتژیک دارند، اما میان اهداف، شاخص‌ها، پروژه‌ها و عملکرد واحدهای آن‌ها ارتباط منسجمی وجود ندارد.

سرفصل های دوره

بخش اول: مبانی نقشه استراتژی

  • مفهوم استراتژی و تفاوت آن با هدف، برنامه و اقدام
  • مسئله شکاف میان تدوین و اجرای استراتژی
  • تاریخچه شکل‌گیری کارت امتیازی متوازن
  • گذار از سنجش عملکرد به مدیریت استراتژی
  • تعریف نقشه استراتژی در مدل کاپلان و نورتون
  • جایگاه نقشه استراتژی در نظام اجرای استراتژی
  • تفاوت نقشه استراتژی با برنامه استراتژیک، BSC، KPI و داشبورد مدیریتی
  • ویژگی‌های یک نقشه استراتژی مؤثر

بخش دوم: آماده‌سازی ورودی‌های نقشه

  • بررسی مأموریت، چشم‌انداز و ارزش‌های سازمان
  • مرور تحلیل‌های محیط داخلی و خارجی
  • شناسایی مسائل و انتخاب‌های استراتژیک
  • تعریف بیانیه استراتژی
  • تعیین نتایج کلان مورد انتظار
  • شناسایی ذی‌نفعان و انتظارات آن‌ها
  • استخراج مضامین یا محورهای استراتژیک
  • کنترل انسجام میان جهت‌گیری‌های کلان و اهداف

بخش سوم: معماری چهارمنظری نقشه استراتژی

  • منطق چهار منظر در مدل کاپلان و نورتون
  • منظر مالی یا نتایج اقتصادی
  • منظر مشتری و ذی‌نفعان
  • منظر فرایندهای داخلی
  • منظر یادگیری و رشد
  • نحوه تغییر ترتیب مناظر در سازمان‌های دولتی و غیرانتفاعی
  • طراحی معماری مناسب برای انواع سازمان‌ها
  • تعیین مرز میان اهداف استراتژیک و اهداف عملیاتی

بخش چهارم: طراحی منظر مالی و مشتری

  • راهبردهای رشد درآمد
  • راهبردهای بهره‌وری، هزینه و استفاده از دارایی‌ها
  • ایجاد تعادل میان رشد بلندمدت و بهره‌وری کوتاه‌مدت
  • بخش‌بندی مشتریان و بازارهای هدف
  • شناسایی عوامل ارزش‌آفرین برای مشتری
  • طراحی گزاره ارزش پیشنهادی
  • مؤلفه‌های قیمت، کیفیت، زمان، دسترسی، خدمت، رابطه و برند
  • تبدیل گزاره ارزش به اهداف استراتژیک مشتری
  • طراحی منظر ذی‌نفعان در سازمان‌های عمومی و غیرانتفاعی

بخش پنجم: طراحی منظر فرایندهای داخلی

  • شناسایی فرایندهای حیاتی برای اجرای استراتژی
  • تمایز میان فرایندهای عملیاتی و فرایندهای استراتژیک
  • فرایندهای مدیریت عملیات
  • فرایندهای مدیریت و توسعه مشتری
  • فرایندهای نوآوری
  • فرایندهای قانونی، اجتماعی و پایداری
  • ارتباط فرایندهای داخلی با گزاره ارزش مشتری
  • اولویت‌بندی فرایندهای مزیت‌ساز
  • تبدیل مسائل فرایندی به اهداف استراتژیک

بخش ششم: طراحی منظر یادگیری و رشد

  • نقش دارایی‌های نامشهود در اجرای استراتژی
  • سرمایه انسانی: دانش، مهارت و شایستگی‌های راهبردی
  • شناسایی مشاغل و خانواده‌های شغلی استراتژیک
  • سرمایه اطلاعاتی: داده، سامانه‌ها، زیرساخت و فناوری
  • سرمایه سازمانی: فرهنگ، رهبری، هم‌سویی و کار تیمی
  • مفهوم آمادگی استراتژیک دارایی‌های نامشهود
  • تحلیل فاصله میان قابلیت موجود و قابلیت موردنیاز
  • تبدیل نیازهای توانمندساز به اهداف استراتژیک

بخش هفتم: طراحی اهداف و روابط علت‌ومعلولی

  • اصول نگارش صحیح اهداف استراتژیک
  • ساختار فعل، موضوع و نتیجه مورد انتظار
  • تفاوت هدف، سنجه، پروژه و فعالیت
  • تعیین تعداد و سطح مناسب اهداف
  • ترسیم زنجیره ارزش‌آفرینی
  • طراحی روابط علت‌ومعلولی میان اهداف
  • شناسایی اهداف پیشرو و پسرو
  • بررسی فرضیه‌های استراتژیک
  • استفاده از پرسش‌های «چرا؟» و «چگونه؟» برای آزمون روابط
  • تشخیص روابط ضعیف، مبهم، تکراری یا غیرقابل دفاع
  • تبدیل مجموعه اهداف به داستان منسجم استراتژی

بخش هشتم: اتصال نقشه به کارت امتیازی متوازن

  • تبدیل نقشه استراتژی به کارت امتیازی متوازن
  • تعریف سنجه‌های پیشرو و پسرو برای اهداف
  • تعیین خط مبنا و اهداف کمی
  • شناسایی و اولویت‌بندی ابتکارات استراتژیک
  • تعیین مالک هر هدف، سنجه و ابتکار
  • ارتباط نقشه استراتژی با بودجه و تخصیص منابع
  • تسری نقشه به واحدها، فرایندها و تیم‌ها
  • پایش، یادگیری و بازنگری در نقشه
  • نقش جلسات مرور استراتژی
  • آشنایی با حاکمیت اجرای استراتژی و دفتر مدیریت استراتژی

بخش نهم: کارگاه عملی طراحی نقشه استراتژی

  • انتخاب یک سازمان واقعی یا مطالعه موردی
  • تحلیل ورودی‌های استراتژیک
  • تعریف مضامین استراتژیک
  • تدوین اهداف چهار منظر
  • طراحی روابط علت‌ومعلولی
  • ترسیم نسخه اولیه نقشه
  • ارائه و نقد گروهی نقشه‌ها
  • اصلاح اهداف و روابط
  • اتصال اهداف منتخب به سنجه‌ها و ابتکارات
  • تهیه نسخه نهایی نقشه استراتژی یک‌صفحه‌ای

ابزار های دوره

در فرایند آموزش و کارگاه از ابزارهای زیر استفاده می‌شود:

  • بوم طراحی نقشه استراتژی
  • الگوی چهار منظر کاپلان و نورتون
  • بوم مضامین استراتژیک
  • کاربرگ تدوین اهداف استراتژیک
  • ماتریس ذی‌نفعان و گزاره ارزش
  • ماتریس فرایندهای کلیدی
  • ماتریس سرمایه انسانی، اطلاعاتی و سازمانی
  • چک‌لیست آزمون روابط علت‌ومعلولی
  • فرم تعریف هدف، سنجه، هدف کمی و ابتکار
  • PowerPoint برای ترسیم و ارائه نقشه
  • Excel برای ثبت اهداف، سنجه‌ها و اهداف کمی
  • ابزارهای ترسیمی مانند Visio، Miro یا Lucidchart
  • یادداشت‌های چسبان برای طراحی گروهی و کارگاهی

استفاده از نرم‌افزار تخصصی پیش‌نیاز دوره نیست و الگوهای موردنیاز در اختیار شرکت‌کنندگان قرار می‌گیرد.

منابع دوره

منابع اصلی

  1. Kaplan, Robert S. & Norton, David P.
    Strategy Maps: Converting Intangible Assets into Tangible Outcomes
    Harvard Business School Press, 2004.
  2. Kaplan, Robert S. & Norton, David P.
    The Balanced Scorecard: Translating Strategy into Action
    Harvard Business School Press, 1996.
  3. Kaplan, Robert S. & Norton, David P.
    The Strategy-Focused Organization
    Harvard Business School Press, 2000.
  4. Kaplan, Robert S. & Norton, David P.
    Alignment: Using the Balanced Scorecard to Create Corporate Synergies
    Harvard Business School Press, 2006.
  5. Kaplan, Robert S. & Norton, David P.
    The Execution Premium: Linking Strategy to Operations for Competitive Advantage
    Harvard Business Press, 2008.

مقالات تکمیلی

پرسش و پاسخ

آیا نقشه استراتژی همان کارت امتیازی متوازن است؟

خیر. نقشه استراتژی روابط علت‌ومعلولی میان اهداف سازمان را به‌صورت تصویری نشان می‌دهد؛ اما کارت امتیازی متوازن، اهداف نقشه را به سنجه‌ها، اهداف کمی و ابتکارات اجرایی متصل می‌کند. این دو ابزار مکمل یکدیگرند.

آیا برای شرکت در دوره باید با مدیریت استراتژیک آشنا باشیم؟

آشنایی مقدماتی با مفاهیمی مانند مأموریت، چشم‌انداز، هدف و برنامه استراتژیک مفید است؛ اما تسلط تخصصی یا سابقه طراحی نقشه استراتژی ضروری نیست.

آیا در این دوره نقشه استراتژی واقعی طراحی می‌شود؟

بله. دوره ماهیت کارگاهی دارد و شرکت‌کنندگان بر اساس اطلاعات یک سازمان واقعی یا مطالعه موردی، نقشه استراتژی را مرحله‌به‌مرحله طراحی و اصلاح می‌کنند.

آیا دوره فقط برای شرکت‌های خصوصی مناسب است؟

خیر. منطق نقشه استراتژی برای شرکت‌های خصوصی، سازمان‌های دولتی، مؤسسات عمومی، دانشگاه‌ها و سازمان‌های غیرانتفاعی قابل استفاده است. در دوره، تفاوت معماری نقشه در این سازمان‌ها توضیح داده می‌شود.

آیا انتخاب KPI هم در این دوره آموزش داده می‌شود؟

تمرکز اصلی دوره بر طراحی نقشه استراتژی است؛ اما برای تکمیل فرایند، نحوه تبدیل اهداف نقشه به سنجه‌های پیشرو و پسرو، اهداف کمی و ابتکارات استراتژیک نیز آموزش داده می‌شود.

آیا می‌توان نقشه استراتژی را برای یک واحد سازمانی طراحی کرد؟

بله. نقشه می‌تواند در سطح کل سازمان، واحد کسب‌وکار، معاونت یا واحد سازمانی طراحی شود؛ اما نقشه واحد باید با استراتژی سطح بالاتر هم‌سو باشد.

تعداد مناسب اهداف در یک نقشه استراتژی چقدر است؟

عدد ثابتی برای همه سازمان‌ها وجود ندارد. تعداد اهداف باید به‌اندازه‌ای باشد که منطق استراتژی را کامل نشان دهد، بدون اینکه نقشه به فهرستی شلوغ از فعالیت‌ها تبدیل شود. کیفیت، تمایز و ارتباط اهداف از تعداد آن‌ها مهم‌تر است.

آیا برای ترسیم نقشه به نرم‌افزار خاصی نیاز داریم؟

خیر. نقشه را می‌توان با PowerPoint، Visio، Excel، ابزارهای ترسیم آنلاین یا حتی کاغذ و یادداشت‌های چسبان طراحی کرد. اهمیت اصلی با منطق اهداف و روابط آن‌هاست.

هر چند وقت یک‌بار باید نقشه استراتژی بازنگری شود؟

عملکرد نقشه باید در جلسات دوره‌ای مرور استراتژی بررسی شود. بازنگری اساسی نیز هنگام تغییر محیط، مدل کسب‌وکار، اولویت‌های کلان یا فرضیه‌های استراتژیک ضرورت پیدا می‌کند.

آیا شرکت در دوره به معنی دریافت گواهی رسمی کاپلان و نورتون است؟

خیر. این دوره بر اساس چارچوب علمی و حرفه‌ای کاپلان و نورتون طراحی شده است، اما گواهی آن متعلق به برگزارکننده دوره است و نباید به‌عنوان گواهی رسمی Kaplan-Norton یا Palladium معرفی شود.

تمایل دارید در دوره شرکت کنید؟
فرم زیر را پر کنید. ما در اسرع وقت با شما تماس خواهیم گرفت.

error: محتوا غیر قابل انتخاب و کپی است.